Co naprawdę znajduje się w cenie litra paliwa

Gdy płacisz na stacji za litr benzyny czy diesla, rzadko zastanawiasz się nad tym, ilu różnych interesariuszy – od rządu po rynki finansowe – wrzuca tam swoją marżę. Według danych Polskiej Organizacji Przemysłu i Handlu Naftowego oraz analiz rynkowych, końcowa cena przy dystrybutorze to skomplikowana układanka, w której surowiec naftowy to zaledwie jeden z elementów.

Przeciętny kierowca widząc na pylonie kwotę rzędu 6,50 zł czy 7,50 zł za litr, macha ręką na samą strukturę opłat. A to błąd, bo mechanika tego, co kryje się w tej cenie, potrafi mocno zaskoczyć. Spójrzmy na twarde liczby i rozłóżmy ten litr paliwa na części pierwsze.

Podatki, czyli to, co państwo zabiera z każdego litra

Nie da się rozmawiać o cenie paliwa bez ruszenia tematu obciążeń fiskalnych. Państwo ma w tym interes, bo podatki i opłaty publiczne potrafią pochłonąć niemal połowę ceny, którą zostawiasz na stacji. W skład tego mechanizmu wchodzi kilka konkretnych danin, które zasilają budżet centralny oraz celowe fundusze:

• Akcyza: sztywna opłata kwotowa nakładana na każdy metr sześcienny paliwa. Dla benzyny Pb95 wynosi ona 1 529 zł za 1 000 litrów, co w przeliczeniu daje około 1,53 zł w każdym litrze. W przypadku oleju napędowego stawka akcyzy to 1 160 zł za 1 000 litrów.
• Podatek VAT: wynosi standardowe 23% i działa jak bumerang, bo jest naliczany od ostatecznej wartości brutto – im droższa baza i akcyza, tym więcej do skarbówki oddajemy w samym VAT-cie.
• Opłata paliwowa oraz opłata emisyjna: mniejsze, ale istotne kwoty (dla benzyny opłata paliwowa to ok. 210 zł za 1 000 litrów, a emisyjna 80 zł za 1 000 litrów), które trafiają m.in. do Krajowego Funduszu Drogowego.

Gdy zsumujemy te składniki, okazuje się, że przy standardowych stawkach z kieszeni kierowcy ubywa ponad 3 zł na każdym pojedynczym litrze w formie samych podatków i opłat.

Ropa to nie wszystko. Ceny z rynku ARA

Drugim potężnym filarem ceny jest koszt samej bazy produktowej, czyli to, za ile rafinerie kupują ropę i jak ją przetwarzają. Tutaj pojawia się często powielany mit. Wielu uważa, że polskie rafinerie biorą surowiec, liczą koszty wydobycia, dodają swoją marżę i gotowe. Nic bardziej mylnego.

Hurtowe ceny paliw w Polsce są silnie powiązane z notowaniami gotowych produktów na europejskim rynku ARA (Amsterdam-Rotterdam-Antwerpia). Oznacza to, że polski rynek musi dostosować się do realiów importowych. Gdy na giełdach międzynarodowych notowania ropy Brent idą w górę, a do tego kurs dolara rośnie (bo rozliczenia na rynku surowców odbywają się w amerykańskiej walucie), polskie rafinerie muszą korygować cenniki hurtowe.

W zależności od wahań rynkowych, koszt zakupu i rafinacji paliwa odpowiada za:

• ok. 44% ceny detalicznej w przypadku benzyny Pb95,
• ok. 55% ceny detalicznej w przypadku oleju napędowego.

Różnica między olejem napędowym a benzyną wynika głównie ze struktury popytu w Europie oraz stopnia skomplikowania procesu technologicznego dla diesla.

Marża stacji benzynowych. Na czym zarabiają koncerny?

Kierowcy często winą za drogie paliwo obarczają stacje benzynowe. Tymczasem marża detaliczna wcale nie jest tak gigantyczna, jak mogłoby się wydawać. Z danych rynkowych wynika, że zysk samej stacji z jednego litra paliwa to zazwyczaj od kilku do kilkunastu groszy, co w strukturze procentowej stanowi rzadko więcej niż 2-8% ceny końcowej.

Dlaczego więc stacje budzą takie emocje? Ponieważ przy ogromnych wolumenach sprzedaży nawet niewielka marża daje stabilny zysk. Co ciekawe, stacje często zarabiają krocie nie na samym paliwie, ale na tym, co kupujesz w sklepie przykasowym – na hot-dogach, kawie czy płynach do spryskiwaczy, których marże są nieporównywalnie wyższe niż te na dystrybutorze.

Podsumowanie w liczbach

Kiedy następnym razem zatankujesz auto do pełna, spójrz na paragon przez pryzmat tych proporcji. Około połowa kwoty ląduje w budżecie państwa pod postacią podatków, niemal druga połowa to koszt surowca i logistyki powiązanej z rynkiem europejskim, a reszta to koszty operacyjne i marże pośredników. Dopiero patrząc na te liczby widać, jak niewiele wbrew pozorom zależy od samych właścicieli stacji pod domem.