Firmy które zarabiają na naszych danych

Klikamy, przęglądamy, wpisujemy w wyszukiwarki i zostawiamy po sobie cyfrowy ślad o każdej porze dnia. Przez lata powtarzano nam żart, że jeśli produkt w internecie jest darmowy, to towarem jesteśmy my sami. Dziś to już nie chwytliwe hasło, a gigantyczny model biznesowy, który napędza globalną gospodarkę opartą na technologii.

Przemysł handlu informacjami o użytkownikach urasta do potężnych rozmiarów. Z badań przeprowadzonych przez francuski urząd ochrony danych CNIL wynika, że 65 procent ankietowanych deklaruje gotowość do sprzedaży własnych danych, przy czym większość oczekiwałaby za to regularnego wynagrodzenia rzędu od 10 do 30 euro miesięcznie. Tyle właśnie w świadomości konsumentów warty jest cyfrowy pakiet informacji o ich nawykach. Problem w tym, że giganty technologiczne biorą te zasoby zupełnie za darmo, zamieniając je w miliardowe przychody.

Jak firmy wyciągają z nas informacje?

Mechanizm zbierania informacji dawno przestał ograniczać się do prostych ciasteczek śledzących w przeglądarce. Współczesne korporacje budują wielowymiarowe profile behawioralne. Algorytmy analizują nie tylko to, co kupujemy w sieci, ale też jak długo patrzymy na konkretne zdjęcie, jaką trasą jeździmy do pracy i jakie tempo mamy podczas porannego joggingu z opaską na ręce.

W grę wchodzą trzy główne źródła, z których spływają dane:

• Aktywność w aplikacjach i na stronach: historia wyszukiwania, kliknięcia w reklamy, geolokalizacja w tle.
• Historia zakupów: programy lojalnościowe w marketach, transakcje kartą, paragony cyfrowe.
• Brokerzy danych: firmy cienie, które kupują, scalają i odsprzedają gotowe paczki informacji o tym, kto choruje na konkretne schorzenia, kto planuje remont albo szuka nowego samochodu.

Kto na tym zarabia najwięcej?

Monetyzacja informacji przyjmuje dziś formę bezpośrednią i pośrednią. Zamiast prostego handlu bazami adresowymi, mamy do czynienia z zaawansowaną inżynierią reklamową. Platformy społecznościowe i wyszukiwarki dopasowują przekaz tak precyzyjnie, że skuteczność kampanii rośnie lawinowo, przynosząc właścicielom serwisów gigantyczne zyski z reklam.

Coraz głośniej mówi się też o zjawisku retail media, czyli sytuacji, w której sieci handlowe zamieniają się w firmy mediowe. Sklepy internetowe oraz tradycyjne markety wykorzystują historię zakupów swoich klientów, pozwalając zewnętrznym markom precyzyjnie trafiać z reklamą do osób, które np. regularnie kupują konkretną markę kawy czy pieluch. W ten sposób zwykły paragon staje się towarem o wysokiej wartości rynkowej.

Czy można odzyskać kontrolę?

Świadomość społeczna powoli rośnie, choć statystyki pokazują dużą rozbieżność w podejściu do prywatności. Część osób całkowicie godzi się na oddawanie informacji w zamian za wygodę i spersonalizowane usługi, podczas gdy inni starają się ograniczać cyfrowy ślad. Przepisy takie jak unijne RODO dały użytkownikom narzędzia do kontrolowania dostępu, jednak skala technologicznego zbierania danych sprawia, że całkowite odcięcie się od tego systemu staje się niemal niemożliwe. Dopóki cyfrowe profile przynoszą gigantyczne zyski, machina będzie kręcić się dalej.