Praca która pozwala mieszkać w dowolnym miejscu

Gdy Główny Urząd Statystyczny podaje, że w Polsce z poziomu domowego biura lub w trybie zdalnym pracuje ponad 10 procent ogółu zatrudnionych, a globalna społeczność samych cyfrowych nomadów przekroczyła już próg 40 milionów osób, widać wyraźnie, że wizja pracy z dowolnego punktu na mapie przestała być niszową ciekawostką z kolorowych magazynów. To po prostu kolejny etap ewolucji rynku pracy, z którym mierzą się zarówno pracownicy, jak i działy kadr.

Nie ma co jednak zaklinać rzeczywistości. Pełna mobilność zawodowa, czyli tak zwane Work From Anywhere (WFA), wcale nie dotyczy każdego zawodu i każdej branży. Z danych Polskiego Instytutu Ekonomicznego wynika, że około 41 procent krajowych firm w ogóle nie dopuszcza i nie planuje wprowadzenia pracy zdalnej, często ze względu na czystą specyfikę biznesu. Tam, gdzie trzeba obsłużyć linię produkcyjną, postawić budynek albo fizycznie zbadać pacjenta, laptop na plaży czy w górskiej chacie pozostaje w sferze marzeń.

Kto realnie może pracować skąd chce?

Sprawdzając twarde dane z raportów branżowych, bez trudu wskazujemy sektory, które najszybciej zerwały z tradycyjnym biurkiem. Króluje tu branża IT, gdzie wedle danych z podsumowań rynku pracy blisko 60 procent specjalistów technologicznych pracuje w trybie całkowicie zdalnym, a kolejne kilkadziesiąt procent wybiera hybrydę. Oprócz programistów, z pełnej swobody korzystają:

• Specjaliści od digital marketingu i SEO – zarządzanie kampaniami reklamowymi czy widocznością w sieci wymaga stabilnego łącza internetowego, a nieobecności w centrali.
• Projektanci UX/UI oraz product managerowie – narzędzia do wspólnej pracy online pozwalają na koordynowanie projektów z dowolnego kontynentu.
• Copywriterzy, tłumaczki, redaktorzy i wirtualne asystentki – klasyczne zawody biurowe oparte na dostarczaniu gotowych cyfrowych rezultatów.
• Analitycy danych i eksperti ds. cyberbezpieczeństwa – wszędzie tam, gdzie praca na bazach danych odbywa się w chmurze.

Z perspektywy globalnej, jak pokazują statystyki MBO Partners i platformy Nomads.com, większość osób prowadzących taki styl życia to wykwalifikowani profesjonaliści w wieku od 30 do 39 lat, najczęściej z wyższym wykształceniem. To nie są przypadkowi podróżnicy z plecakiem, ale ludzie świadomi swoich kompetencji, którzy zamienili stały adres na elastyczność.

Podatki, przepisy i inne zgrzyty

Gdy odłoży się na bok piękne zdjęcia z laptopem pod palmą, szybko wychodzą na jaw prozaiczne, biurokratyczne schody. McDonald czy korporacja technologiczna nie zawsze pozwolą ci zalogować się z Tajlandii czy Wysp Kanaryjskich ot tak. Wchodzą w to przepisy podatkowe, kwestie ubezpieczeń społecznych oraz prawo pracy danego kraju. Praca z zagranicy przez dłuższy czas może generować dla pracodawcy obowiązek rejestracji firmy w obcej jurysdykcji.

Państwa zauważyły jednak ten trend i wprowadzają specjalne przepisy. Obecnie blisko 70 państw na całym świecie oferuje tak zwane wizy dla cyfrowych nomadów. Pozwalają one legalnie przebywać na ich terenie przez rok lub dłużej, pod warunkiem udowodnienia określonych dochodów z zagranicznego źródła. Urzędnicy w końcu zrozumieli, że zostawiane przez takich pracowników pieniądze w lokalnych sklepach, kawiarniach i na wynajmie nieruchomości to potężny zastrzyk gotówki dla gospodarki.

Czy biura całkowicie znikną?

Badania uniwersyteckie, w tym analizy dotyczące wydajności pracowników po przejściu na model WFA (jak chociażby badania Harvardu na urzędnikach), pokazują zaskakującą rzecz: produktywność wcale nie spada, a w niektórych zadaniach nawet rośnie – średnio o ponad 4 procent. Ludzie doceniają brak konieczności tracenia czasu na dojazdy w korkach, co w krajowych badaniach Pracuj.pl wskazywało ponad 60 procent ankietowanych.

Mimo to, rynek nie zmierza w stronę stuprocentowej dezyntegracji biurowej. Dominującym modelem stał się układ hybrydowy. Firmy chcą zachować kontakt z ludźmi i budować kulturę organizacyjną, a pracownicy chcą elastyczności. Praca pozwalająca mieszkać w dowolnym miejscu istnieje i ma się świetnie, ale wymaga konkretnego fachu w ręku, samodyscypliny i zdolności do odnalezienia się w plątaninie przepisów. To nie jest darmowy bilet na wakacje na wieczne konto firmy, tylko po prostu inny model wykonywania obowiązków.